SBI mCASH service update : एसबीआय ग्राहकांनो लक्ष द्या! 1 डिसेंबरपासून ही सेवा बंद करणार !

SBI  mCASH service update स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI) ने आपल्या ग्राहकांसाठी एक महत्वाची घोषणा केली आहे. बँकेनुसार, OnlineSBI आणि YONO Lite वरील mCASH सेवा 30 नोव्हेंबर 2025 नंतर बंद करण्यात येणार आहे. यानंतर SBI वापरकर्ते लाभार्थी नोंदणी न करता mCASH च्या मदतीने पैसे पाठवू शकणार नाहीत, तसेच mCASH लिंक किंवा अॅपद्वारे पैसे प्राप्तही करू शकणार नाहीत.

ही घोषणा SBI ने आपल्या अधिकृत वेबसाइट आणि डिजिटल प्लॅटफॉर्मवरून केली असून, लाखो इंटरनेट बँकिंग आणि YONO Lite वापरकर्त्यांसाठी हा एक महत्त्वाचा बदल ठरणार आहे.

1 डिसेंबरपासून कोणती SBI सेवा बंद होणार आहे?

बँकेने दिलेल्या अधिकृत माहितीनुसार:

“mCASH (Sending & Claiming) सुविधा 30.11.2025 नंतर OnlineSBI आणि YONO Lite वर उपलब्ध राहणार नाही. कृपया तृतीय पक्ष लाभार्थ्यांना पैसे पाठवण्यासाठी UPI, IMPS, NEFT, RTGS सारख्या पर्यायी व्यवहार पद्धतींचा वापर करा.”

mCASH सेवा म्हणजे नेमके काय होते?

State Bank mCASH ही SBI ची एक जलद फंड ट्रान्सफर सुविधा होती. तिची मुख्य वैशिष्ट्ये अशी होती:

• लाभार्थी नोंदणीची आवश्यकता नाही: इतर पेमेंट पद्धतींप्रमाणे, mCASH मध्ये पैसे पाठवण्यासाठी प्राप्तकर्त्याची (beneficiary) नोंदणी करण्याची गरज नसे.
• मोबाईल नंबर/ई-मेल आयडीवर पैसे ट्रान्सफर: फक्त प्राप्तकर्त्याचा मोबाईल नंबर किंवा ई-मेल आयडी वापरून SBI ग्राहक लगेच पैसे पाठवू शकत होते.
• पैसे क्लेम करण्याची सोय: प्राप्तकर्त्याला SMS किंवा ई-मेलवर एक विशिष्ट लिंक आणि ८-अंकी पासकोड मिळत असे. हा पासकोड, खाते क्रमांक (Account Number) आणि IFSC भरल्यानंतर पैसे रिअल-टाइममध्ये त्यांच्या बँक खात्यात जमा होत असत.

थोडक्यात, ज्या ग्राहकांना लाभार्थी नोंदणीची प्रक्रिया नको होती, त्यांच्यासाठी ही एक सोयीची आणि वेगवान सुविधा होती.

must read : banking Merger 2025:भारतीय सार्वजनिक बँकांचे मेगा विलिनीकरण: आता असणार फक्त 4 बँका !

SBI mCASH काढत का आहे? उद्योग तज्ज्ञांचे मत

डिजिटल पेमेंट्स क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते SBI ने हा निर्णय खालील कारणांमुळे घेतला असण्याची शक्यता आहे:

1. UPI च्या जबरदस्त वाढीमुळे mCASH ची गरज कमी झाली

UPI च्या माध्यमातून भारतात दर महिन्याला 1500 कोटी पेक्षा जास्त ट्रान्झॅक्शन्स होत आहेत.
UPI मध्ये:

• लाभार्थी नोंदणी नाही
• 24×7 उपलब्धता
• स्कॅन करून पेमेंट
• झटपट व्यवहार

mCASH ची सर्व वैशिष्ट्ये UPI ने आधीच मागे टाकली आहेत.

2. डिजिटल सुरक्षा वाढवण्याची गरज

mCASH मध्ये SMS आणि ई-मेल लिंकचा वापर होत असल्याने, फिशिंग किंवा फसवणुकीची शक्यता जास्त होती.

3. बँकेला जुनी प्रणाली व्यवस्थापित करणे खर्चिक होत होते

डिजिटल बँकिंगमध्ये अधिक सुरक्षित, आधुनिक आणि जलद पद्धतीकडे बँका वळत आहेत.

mCASH बंद झाल्यावर कोणती पर्यायी सेवा वापरावी? SBI ची शिफारस

SBI ने स्पष्टपणे सांगितले आहे की ग्राहकांनी खालील पर्यायांचा वापर करावा:

 UPI (Unified Payments Interface)

• सर्वात लोकप्रिय
• तत्काळ पैसे ट्रान्सफर
• QR स्कॅन सुविधा
• लाभार्थी नोंदणीची गरज नाही

IMPS (Immediate Payment Service)

• 24×7 उपलब्ध
• खाते ते खाते जलद व्यवहार

 NEFT (National Electronic Funds Transfer)

• बँक-टू-बँक सुरक्षित व्यवहार
• मोठ्या रकमेच्या ट्रान्सफरसाठी उत्तम

 RTGS (Real Time Gross Settlement)

• मोठ्या रकमेसाठी तत्काळ व्यवहार
• मुख्यतः बिझनेस वापरकर्त्यांसाठी

कोणावर होईल या निर्णयाचा परिणाम?

हा निर्णय प्रामुख्याने खालील वापरकर्त्यांना प्रभावित करेल, ज्यांना आता पर्यायी पेमेंट पद्धतींचा अवलंब करावा लागेल:

1. YONO Lite वापरकर्ते: जे ग्राहक नियमितपणे mCASH चा वापर YONO Lite ॲपवर करत होते.
2. इंटरनेट बँकिंग वापरकर्ते (Non-UPI Users): जे अजूनही UPI वापरणे टाळतात आणि द्रुत ट्रान्सफरसाठी mCASH वर अवलंबून होते.
3. ज्येष्ठ नागरिक (Senior Citizens): ज्यांना मोबाईल लिंक आणि पासकोडच्या माध्यमातून पैसे मिळवणे सोपे वाटत होते.

सुरक्षा आणि ग्राहकांसाठी सूचना

सायबर सिक्युरिटी तज्ज्ञांच्या मते, सुरक्षेच्या दृष्टीने हा एक महत्त्वाचा आणि योग्य निर्णय आहे. लिंक-आधारित पेमेंट पद्धतींमध्ये फसवणूक होण्याची शक्यता जास्त असते.

SBI ने ग्राहकांना सुरक्षित राहण्यासाठी खालील महत्त्वाच्या सूचना दिल्या आहेत:

• अनोळखी लिंकवर कधीही क्लिक करू नका.
• तुमचा पासवर्ड किंवा MPIN कोणाशीही शेअर करू नका.
• व्यवहारांसाठी फक्त UPI आणि IMPS सारख्या सुरक्षित पद्धतींचा वापर करा.

  SBI चा हा निर्णय डिजिटल ट्रान्सफॉर्मेशनच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. जुन्या आणि कमी सुरक्षित लिंक-आधारित सेवेऐवजी, ग्राहकांना आता UPI सारख्या जागतिक स्तरावर मान्यता मिळालेल्या आधुनिक पेमेंट पद्धतींकडे वळण्यास मदत मिळेल.

SBI च्या डिजिटल धोरणातील प्रमुख बदल (Key Changes in SBI’s Digital Strategy)

SBI आपले जुने सॉफ्टवेअर आणि सिस्टीम (Legacy Systems) आधुनिक, सुरक्षित आणि भविष्यासाठी तयार असलेल्या प्लॅटफॉर्मवर स्विच करत आहे. mCASH बंद करण्यामागील मुख्य कारणे आणि व्यापक डिजिटल धोरण यातून स्पष्ट होते:

१. कोर बँकिंग आधुनिकीकरण (Core Banking Modernization)

SBI सध्या त्यांच्या संपूर्ण कोर बँकिंग इन्फ्रास्ट्रक्चर मध्ये मोठे बदल करत आहे.

• जुनी सिस्टीम काढणे: mCASH सारख्या जुन्या तंत्रज्ञानावर आधारित सेवांना बंद करून, बँक आपली डिजिटल सिस्टीम सुलभ (Lean) आणि अधिक कार्यक्षम (Efficient) बनवत आहे.
• ‘फोर-एक्सिस स्ट्रॅटेजी’ (Four-Axis Strategy): SBI ने त्यांची कोअर सिस्टीम आधुनिक करण्यासाठी एक ‘चार-सूत्री धोरण’ (Four-Axis Strategy) अवलंबले आहे. यात हार्डवेअर अपग्रेडेशन, युनिक्सवरून लिनक्सवर स्थलांतर, प्रमुख फंक्शन्सचे बाह्यीकरण आणि मायक्रो-सर्व्हिसेस (Microservices) चा वापर यांचा समावेश आहे.
• सुरक्षितता आणि लवचिकता: या आधुनिकीकरणामुळे सिस्टीमची विश्वसनीयता (Reliability), सुरक्षितता आणि भविष्यातील गरजेनुसार बदल करण्याची लवचिकता (Scalability) वाढेल.

२. UPI कडे पूर्ण लक्ष केंद्रित (Focus Shift to UPI)

mCASH बंद करण्यामागे सर्वात मोठे कारण म्हणजे युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस (UPI) ची प्रचंड वाढ आणि स्वीकृती.

• उत्कृष्ट पर्याय: UPI हे mCASH पेक्षा अधिक सुरक्षित, वेगवान आणि सर्वसमावेशक आहे. UPI मध्ये लाभार्थी नोंदणी करण्याची गरज नसते, पेमेंट त्वरित होते आणि ते 24×7 उपलब्ध असते.
• व्यापक उपयोगिता: mCASH चा वापर केवळ फंड ट्रान्सफरसाठी होत होता, तर UPI चा उपयोग पीअर-टू-पीअर (P2P) पेमेंट्स, मर्चंट पेमेंट्स, बिल पेमेंट्स, क्यूआर कोड स्कॅन यांसारख्या अनेक कामांसाठी होतो.
• BHIM SBI Pay (UPI App): SBI स्वतःच्या BHIM SBI Pay (UPI ॲप) द्वारे ग्राहकांना UPI सेवा प्रदान करत आहे. mCASH वापरकर्त्यांना आता याच ॲपचा किंवा YONO ॲपमधील UPI सुविधेचा वापर करण्याची शिफारस केली जात आहे.

३. सुरक्षितता मानके वाढवणे (Enhancing Security Standards)

डिजिटल फसवणुकीचे वाढते प्रमाण लक्षात घेऊन, सुरक्षितता (Security) हा या निर्णयाचा केंद्रबिंदू आहे.

• लिंक-आधारित धोका: mCASH मध्ये पेमेंट क्लेम करण्यासाठी SMS किंवा ई-मेलवर पासकोडसह लिंक पाठवली जात होती. या लिंक-आधारित प्रक्रियेमुळे फिशिंग (Phishing) किंवा सायबर फसवणुकीचा धोका जास्त होता.
• आधुनिक सुरक्षा: UPI आणि IMPS सारख्या सेवा मल्टी-फॅक्टर ऑथेंटिकेशन (Multi-Factor Authentication) आणि ॲप-आधारित एन्क्रिप्शन वापरतात, ज्यामुळे ते mCASH पेक्षा खूप जास्त सुरक्षित आहेत.
• RBI च्या धोरणांशी सुसंगतता: रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) सातत्याने डिजिटल पेमेंटच्या सुरक्षिततेसाठी नवीन मानके जारी करत आहे. mCASH बंद करून SBI हे आधुनिक सुरक्षा मानके पूर्ण करत आहे.