भारतीय रेल्वेच्या वतीने प्रवाशांना अधिक आरामदायक आणि आधुनिक प्रवास अनुभव देण्यासाठी आता “वंदे भारत स्लीपर ट्रेन” सादर केली जाणार आहे. ही स्लीपर ट्रेन भारतातच विकसित करण्यात आली असून ती भारत हेवी इलेक्ट्रिकल्स लिमिटेड (BHEL) आणि टिटागढ रेल सिस्टिम्स (Titagarh Rail Systems) यांच्या संयुक्त प्रयत्नातून तयार झाली आहे. यापूर्वी चेअर सेगमेंटमध्ये वंदे भारत ही भारतभर सक्रियपणे कार्यरत आहे यानंतर सेमी स्पीड प्रकारातली स्लीपर ट्रेन तयार होत आहे.
कशी आहे ही नवी वंदे भारत स्लीपर ट्रेन?
नवीन स्लीपर वंदे भारत ट्रेनमध्ये प्रवाशांसाठी स्लीपर सुविधा असणार असून, रात्री प्रवास करणाऱ्या लांब पल्ल्याच्या प्रवाशांसाठी ही ट्रेन अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे. आतापर्यंत वंदे भारत एक्सप्रेस फक्त शताब्दी क्लाससारख्या सीटिंग प्रवासासाठी वापरली जात होती. परंतु आता स्लीपर व्हर्जनमुळे दीर्घ प्रवास अधिक आरामदायक होणार आहे.
BHEL–Titagarh कडून Make in India ची मोठी झेप
ही संपूर्ण ट्रेन भारतात तयार करण्यात आली आहे. Make in India उपक्रमाअंतर्गत ही प्रगत सुविधा देणारी ट्रेन BHEL–Titagarh या भारतीय कंपन्यांनी विकसित केली आहे. या प्रकल्पासाठी एकूण ₹24,000 कोटींचे करार देण्यात आले असून, यामध्ये २०० स्लीपर वंदे भारत ट्रेन रेक्स तयार होणार आहेत.टिटागढ रेल सिस्टिम्स (TRSL) कोच बॉडी व अंतर्गत रचना निर्माण, भारतीय घटकांची निर्मिती आणि BHEL इलेक्ट्रिकल प्रणाली, प्रपल्शन, व ऑनबोर्ड कंट्रोल सिस्टीम्स पुरवठा असा एकूण या दोघातील भागीदारीचा भाग आहे.
प्रकल्पाचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्ये
○करार रक्कम: ₹२४,००० कोटींचा करार – ८० स्लीपर ट्रेनसेट तयार करण्यासाठी ३५ वर्षांपर्यंत डिझाइन, उत्पादन व देखभाल.
○कोच संरचना: १६ डब्यांची रचना – ११ AC थ्री-टायर, ४ AC टू-टायर व १ AC फर्स्ट क्लास. एकूण क्षमतेने ८८७ प्रवासी.
○गती: प्रति तास १६० किमी गतीने प्रवासाची रचना.
○प्रोटोटाईप: २०२६ मध्ये उपलब्ध होण्याची शक्यता, तर व्यावसायिक उत्पादन जून २०२५ पासून सुरु होईल.
कोठे होणार उत्पादन कसे असेल उत्पादन?
उत्पादन ठिकाण: उत्तरपारा (कोलकाता) येथे स्थित आधुनिक Industry 4.0 सुसज्ज प्रकल्प.
विशेषता: एकाच छताखाली स्टेनलेस स्टील व अॅल्युमिनियम कोचेसचे उत्पादन करणारी भारतातील एकमेव सुविधा.
क्षमता वाढ: सुरुवातीला ३०० कोच/वर्ष, नंतर ८५० कोच/वर्ष क्षमतेपर्यंत वाढ.
स्थानीय निर्मिती: TRSL चा ५२% हिस्सा; ५०–५५% घटक भारतात तयार केले जातील.
काय असतील खास वैशिष्ट्ये?
○आधुनिक डिझाईनसह वातानुकूलित स्लीपर डबे○बायो-व्हॅक्युम टॉयलेट्स
○GPS आधारित लोकेशन ट्रॅकिंग
○अलार्म, सुरक्षा यंत्रणा आणि emergency talk-back यंत्रणा
○प्रवाशांसाठी अधिक मोकळे आणि आरामदायक इंटेरिअर
○ऊर्जा कार्यक्षम आणि हलक्या वजनाचे एल्यूमिनियम डबे
केव्हा पासून धावेल ही स्लीपर वंदे भारत?
रेल्वे अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, या नव्या ट्रेनचे ट्रायल्स लवकरच पूर्ण होतील आणि २०२५ च्या उत्तरार्धात ती प्रारंभिक मार्गांवर धावायला सुरुवात करेल. पहिली स्लीपर वंदे भारत ट्रेन दिल्ली–मुंबई किंवा दिल्ली–हावडा मार्गांवर धावू शकते. त्यासाठी नुकत्याच भेटलेल्या माहितीनुसार 2026 सालाची वाट पहावी लागणार आहे.
BHEL आणि Titagarh यांच्या संयुक्त प्रयत्नांमुळे भारतीय रेल्वेला एक नवा आधुनिक आणि स्लीपर-सक्षम चेहरा मिळणार आहे. यामुळे प्रवाशांचा प्रवास अधिक सुरक्षित, जलद आणि सुखकर होईल हे निश्चित!
टीप:वंदे भारत स्लीपर ट्रेनची अधिकृत घोषणा आणि सेवा सुरुवात झाल्यावर, संबंधित वेळापत्रक, तिकिट दर आणि मार्गांची माहिती लवकरच वाचकांपर्यंत पोहोचवण्यात येईल.
वंदे भारत स्लीपर ट्रेन – वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
1. वंदे भारत स्लीपर ट्रेन म्हणजे काय?
वंदे भारत स्लीपर ट्रेन ही एक नवीन प्रकारची सेमी-हायस्पीड वातानुकूलित ट्रेन आहे जी रात्री प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांसाठी स्लीपर सुविधा देईल. याआधी केवळ चेअर कार वंदे भारत एक्सप्रेस चालू होती, आता स्लीपर व्हर्जन सादर होत आहे.
2. ही ट्रेन कोण तयार करत आहे?
ही ट्रेन भारत हेवी इलेक्ट्रिकल्स लिमिटेड (BHEL) आणि टिटागढ रेल सिस्टिम्स (TRSL) यांच्या संयुक्त भागीदारीत तयार केली जात आहे. हे दोन्ही भारतीय उपक्रम आहेत.
3. या ट्रेनचे डिझाईन आणि वैशिष्ट्ये काय असतील?
- कोच रचना: १६ डबे – ११ AC 3-टायर, ४ AC 2-टायर, १ AC फर्स्ट क्लास
- गती: 160 किमी/तास
- प्रवास क्षमता: एकूण ~887 प्रवासी
- डिझाईन वैशिष्ट्ये:
- बायो-व्हॅक्युम टॉयलेट्स
- GPS आधारित लोकेशन ट्रॅकिंग
- emergency talk-back प्रणाली
- ऊर्जा कार्यक्षम एल्यूमिनियम डबे
- वातानुकूलित स्लीपर डबे
4. ही ट्रेन कधीपासून धावेल?
व्यावसायिक उत्पादन जून 2025 पासून सुरू होणार असून, 2025 च्या उत्तरार्धात ही ट्रेन धावू शकते. पूर्ण प्रोटोटाईप 2026 मध्ये अपेक्षित आहे.
5. कोणत्या मार्गांवर ही ट्रेन सुरुवातीला धावेल?
सुरुवातीचे संभाव्य मार्ग:
- दिल्ली – मुंबई
- दिल्ली – हावडा
6. कोठे तयार केली जात आहे ही ट्रेन?
उत्पादन ठिकाण: उत्तरपारा (कोलकाता), TRSL ची Industry 4.0 आधारित सुविधा
विशेषता: एकाच छताखाली स्टेनलेस स्टील आणि अॅल्युमिनियम कोचेस तयार होणारी भारतातील एकमेव यंत्रणा.
7. या प्रकल्पासाठी किती गुंतवणूक करण्यात आली आहे?
₹24,000 कोटींचा करार, 35 वर्षांसाठी डिझाइन, उत्पादन आणि देखभालीचा समावेश आहे.
8. Make in India अंतर्गत या प्रकल्पाचे महत्त्व काय आहे?
या प्रकल्पातील ५०–५५% घटक भारतात तयार केले जात आहेत. TRSL मध्ये भारतीय हिस्सा ५२% आहे. ही संपूर्ण ट्रेन भारतातच विकसित केली जात आहे.
9. या ट्रेनमध्ये सुरक्षेची काय उपाययोजना आहे?
- emergency अलार्म सिस्टम
- emergency talk-back यंत्रणा
- मॉडर्न ब्रेकिंग व ऑनबोर्ड कंट्रोल सिस्टीम्स
- अधिक सुरक्षित आणि विस्तृत प्रवेशद्वारे
10. ही ट्रेन इतर ट्रेनपेक्षा कशी वेगळी आहे?
- हाय-स्पीड (160 किमी/तास पर्यंत)
- स्लीपर डबे असलेली पहिली वंदे भारत ट्रेन
- हलक्या वजनाचे एल्यूमिनियम डबे
- आधुनिक इंटीरियर व प्रवाशांसाठी अधिक आरामदायक अनुभव
for more info : visit Indian Railways: What is the status of Vande Bharat Sleeper trains? | India News – The Indian Express
- सामान्य सर्दीकडे दुर्लक्ष नको; कानांचे आजार आणि बहिरेपणाचा वाढता धोका
- पिक कर्जावरील मुद्रांक शुल्क माफी : शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा देणारा ऐतिहासिक निर्णय !
- प्राथमिक शिक्षक आठवड्यातून एक दिवस अंगणवाडीत शिकवणार !चिमुकल्यांच्या शिक्षणाचा पाया भक्कम करण्यासाठी शासनाचा महत्त्वाचा निर्णय
- Aadhaar pan link deadline 2025 rules:सावधान! ३१ डिसेंबरपर्यंत आधार-पॅन लिंक न केल्यास तुमचे आर्थिक व्यवहार ठप्प होऊ शकतात; जाणून घ्या सविस्तर नियम
- MPSC राज्य सेवा पूर्व परीक्षा २०२६ ची जाहिरात प्रसिद्ध; ८७ रिक्त जागांसाठी भरती प्रक्रिया सुरू
