Income Tax Filling ITR 2025:आयकर विभागाच्या ई-फाइलिंग पोर्टलवर सातत्याने येत असलेल्या तांत्रिक अडचणींमुळे कर तज्ञ आणि चार्टर्ड अकाउंटंट्सनी चिंता व्यक्त केली आहे. त्यांचे म्हणणे आहे की, तांत्रिक विलंब आणि कठोर अंतिम मुदतीमुळे आर्थिक वर्ष 2024-25 ची आयकर रिटर्न (ITR) फाइलिंग प्रक्रिया बाधित होऊ शकते.या आठवड्यात अनेक व्यावसायिकांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म X वर लिहिले की, एनुअल इन्फॉर्मेशन स्टेटमेंट (AIS) आणि टॅक्स इन्फॉर्मेशन समरी (TIS) मंगळवारी डाउनलोडसाठी उपलब्धच नव्हते. हे दोन्ही दस्तावेज अचूक रिटर्न फाइलिंगसाठी अत्यंत आवश्यक आहेत. बुधवारपर्यंत पोर्टल ‘कासवाच्या गतीने’ (snail-pace) चालत होते, ज्यामुळे करदाते आणि व्यावसायिकांमध्ये नाराजी वाढली.
Table of Contents
Income Tax Filling ITR 2025 रिटर्न तयार करायला दुप्पट वेळ
मुंबईचे चार्टर्ड अकाउंटंट म्हणत आहे की, “करदाते आणि व्यावसायिक सध्या IT पोर्टलवर AIS आणि TIS ऍक्सेस करू शकत नाहीत… @IncomeTaxIndia ने ट्विटरवर या त्रुटीची माहिती द्यावी आणि ती कधीपर्यंत दुरुस्त होईल हे सांगावे.”त्यांनी पुढे म्हटले की, नवीन ITR फॉर्म्समध्ये करदात्यांकडून पूर्वीपेक्षा खूप जास्त तपशील मागितले जात आहेत, ज्यामुळे रिटर्न तयार करायला दुप्पट वेळ लागत आहे. उदाहरणार्थ, हाऊस रेंट अलाउंस (HRA) क्लेम करण्यासाठी आता घरमालकाचा PAN, प्रॉपर्टीचा पत्ता आणि इतर तपशील थेट ITR मध्ये भरावे लागतील. त्याचप्रमाणे, विम्यावरील कपातीसाठी (deduction) आता पॉलिसी नंबर देणे आवश्यक झाले आहे, जे पूर्वी बंधनकारक नव्हते.
सर्व प्रकारच्या मुदतवाढीची मागणी
सीए म्हणत आहेत की सरकारला केवळ ITR फाइलिंगचीच नाही, तर टॅक्स ऑडिट, कंपनी लॉ ऑडिट/ROC फाइलिंग आणि GST ॲन्युअल रिटर्नची मुदतही वाढवण्याची विनंती केली.त्यांनी आग्रह धरला, “ITR ची मुदत वाढायलाच हवी! टॅक्स ऑडिटची मुदत वाढायलाच हवी! कंपनी लॉ ऑडिट/ROC ची मुदत वाढायलाच हवी! GST ॲन्युअल फाइलिंगची मुदत वाढायलाच हवी! या सर्वांची घोषणा आधीच व्हायला हवी, जेणेकरून शेवटच्या क्षणी होणारी धावपळ टाळता येईल.”
ITR फाइल करण्याची अंतिम मुदत
नॉन-ऑडिट प्रकरणांसाठी ITR भरण्याची अंतिम तारीख 15 सप्टेंबर आहे, म्हणजेच करदात्यांकडे आता फक्त एक महिन्याचा वेळ उरला आहे. परंतु व्यावसायिकांचे म्हणणे आहे की, हा वेळ खूपच कमी आहे, कारण अनेक ITR युटिलिटीज नुकत्याच जारी झाल्या आहेत. उदाहरणार्थ, ITR-5 ची युटिलिटी 9 ऑगस्ट रोजी जारी झाली, तर ITR-6 आणि ITR-7 ची ऑनलाइन युटिलिटी अजूनही बाकी आहे.
गुजरात चेंबर ऑफ कॉमर्स अँड इंडस्ट्री (GCCI) ने औपचारिकपणे मुदतवाढ देण्याची मागणी केली आहे. त्यांचे म्हणणे आहे की, युटिलिटी उशिरा जारी झाल्यामुळे करदात्यांकडे रिटर्न फाइल करण्यासाठी खूप कमी वेळ उरला आहे. GCCI ने CBDT कडे ITR आणि टॅक्स ऑडिट, या दोन्हीची मुदत वाढवण्याची विनंती केली आहे.सरकारने नॉन-ऑडिट व्यक्तींसाठी ITR ची मुदत 31 जुलैवरून वाढवून 15 सप्टेंबर केली आहे, तरीही तज्ञांचे म्हणणे आहे की, युटिलिटी उशिरा जारी झाल्यामुळे या सवलतीचा फायदा जवळपास संपला आहे.
ITR पोर्टलमध्ये नेमक्या कोणत्या अडचणी आहेत?
करदात्यांना आयकर विभागाच्या साइटवर सतत तांत्रिक समस्यांना तोंड द्यावे लागत आहे. त्यातील काही प्रमुख समस्या खालीलप्रमाणे आहेत:
ITR आणि टॅक्स ऑडिट फॉर्म अपलोड करताना सिस्टम एरर.
फॉर्म 26AS, AIS आणि TIS डेटामध्ये विसंगती, अनेकदा एकाच PAN साठी वेगवेगळे आकडे दिसणे.
कामगिरीतील (performance) समस्या, जसे की लॉगिनमध्ये संथ प्रतिसाद, पेज टाइमआउट आणि पीक अवर्समध्ये सेशन फेल होणे.
युटिलिटी कम्पॅटिबिलिटीची समस्या, नवीन युटिलिटी स्थिर होण्याआधी वारंवार दुरुस्त्यांची गरज पडणे.
परिचालन (पोर्टल) समस्या आणि मुदतवाढीची मागणी
अनेक चार्टर्ड अकाउंटंट्स आणि कर व्यावसायिकांनी सोशल मीडियावर (X) तक्रार केली आहे की, ॲन्युअल इन्फॉर्मेशन स्टेटमेंट (AIS) आणि टॅक्सपेयर इन्फॉर्मेशन समरी (TIS) मंगळवारी (13 ऑगस्ट 2025) डाउनलोड होत नव्हते. बुधवारी पोर्टल अत्यंत हळू चालत होते, ज्यामुळे अडचण वाढली.गुजरात चेंबर ऑफ कॉमर्स अँड इंडस्ट्री (GCCI) ने सेंट्रल बोर्ड ऑफ डायरेक्ट टॅक्सेस (CBDT) कडे ITR आणि टॅक्स ऑडिटची मुदत वाढवण्याची औपचारिक विनंती केली आहे. कारण: युटिलिटीज उशिरा जारी झाल्या, तांत्रिक अडचणी आणि फॉरमॅट बदलल्यामुळे वेळ खूप मर्यादित झाला आहे
.
युटीलिटीचे वेळापत्रक
तांत्रिक अडचणी — आणि त्यांचा परिणाम
फॉर्म 26AS, AIS आणि TIS मध्ये विसंगती (discrepancies): अनेक प्रकरणांमध्ये एकाच PAN साठी वेगवेगळे आकडे दिसत आहेत, ज्यामुळे जलद आणि अचूक रिटर्न तयार करणे कठीण होत आहे.
AIS मध्ये शेअर मार्केटशी संबंधित त्रुटी: अनेक गुंतवणूकदारांनी पाहिले की AIS मध्ये खरेदी मूल्य (Purchase Value) शून्य दाखवले गेले, विशेषतः भेट म्हणून मिळालेल्या किंवा वारसा हक्काने मिळालेल्या शेअर्समध्ये, ज्यामुळे भांडवली नफा (Capital Gain) वाढीव दिसतो. अशा प्रकरणांमध्ये हे आकडे चुकीच्या कर-निर्धारणास कारणीभूत ठरू शकतात. CA ने सल्ला दिला आहे की, रिटर्न भरण्यापूर्वी डिमॅट आणि ब्रोकर स्टेटमेंटशी जुळवून घ्यावे आणि पोर्टलवर फीडबॅक पाठवावा.
ITR-2 युटिलिटीमधील बग: CA आदिती भारद्वाज यांनी ITR-2 च्या ऑनलाइन युटिलिटीमध्ये एक तांत्रिक त्रुटी ओळखली आहे, जिथे शेड्यूल BFLA आणि CFL मध्ये विसंगती आहेत. यामुळे रिटर्न नाकारला जाऊ शकतो किंवा कलम 143(1) अंतर्गत तपासणीची नोटीस (scrutiny notices) मिळू शकते.
सिस्टम आणि कामगिरीशी संबंधित समस्या: ITR किंवा ऑडिट फॉर्म अपलोड करताना सिस्टममध्ये त्रुटी, टाइमआउट, लॉगिन अयशस्वी, DSC (Digital Signature Certificate) संबंधित अडचणी सातत्याने येत आहेत.
New tax regime:नवीन कर प्रणालीनुसार ₹18.50 लाखांचे पगार करमुक्त कसे करावे?
फसवणुकीबद्दल (Fraud) चेतावणी
पोलिसांच्या सायबर क्राइम विभागाने आयकर रिटर्न फाइलिंगच्या हंगामात ऑनलाइन फसवणुकीचे (phishing स्कॅम, बनावट रिफंड कॉल्स, मालवेअर अटॅचमेंट्स, QR कोड) प्रमाण वाढल्याबद्दल चेतावणी दिली आहे. त्यांनी स्पष्टपणे सांगितले आहे की, फक्त अधिकृत पोर्टल (incometax.gov.in) वरच काम करावे आणि संशयास्पद लिंक्स/मेसेजेसपासून दूर राहावे.
इतर महत्त्वाची माहिती
पडताळणीची (verification) मुदत31 जुलैची मुदत वाढवून ITR फाइल करण्याची अंतिम तारीख 15 सप्टेंबर 2025 करण्यात आली आहे. ही मुदतवाढ आधीच लागू झाली आहे आणि सर्व प्रकरणांवर लागू आहे.
सध्या 2.51 कोटी ITRs फाइल झाले आहेत, त्यापैकी 2.43 कोटी ITRs पडताळले गेले आहेत (verified) आणि 1.13 कोटींवर प्रक्रिया झाली आहे (processed).
लक्षात ठेवा, ITR फाइल केल्यानंतर 30 दिवसांच्या आत त्याची पडताळणी (e-verification) करणे आवश्यक आहे, अन्यथा तो अवैध ठरू शकतो.
आता पुढे काय करावे?
•ITR फाइलिंग सुरू करा: जरी काही कागदपत्रे अजून उपलब्ध नसली, तरीही अंतिम क्षणाची धावपळ टाळण्यासाठी रिटर्न फाइल करणे सुरू करा.
•AIS, TIS आणि फॉर्म 26AS ची जुळणी करा: तुमच्या रेकॉर्ड्सशी (डिमॅट, ब्रोकर) जुळणी करा. जर काही विसंगती आढळली, तर पोर्टलवर वेळेत फीडबॅक द्या.
•पोर्टलच्या अडचणींची तक्रार करा: जर लॉगिन, DSC, फॉर्म अपलोड करताना सतत एरर येत असतील, तर स्क्रीनशॉट्ससह IncomeTaxIndia ला X वर टॅग करा.
•DSC च्या अडचणींसाठी पर्याय वापरा: DSC (डिजिटल सिग्नेचर) संबंधित त्रुटींसाठी ई-व्हेरिफिकेशन (e-verification) सारखे बॅकअप पर्याय उपलब्ध आहेत—त्यांचा उपयोग करा.फसवणुकीपासून स्वतःला वाचवा: केवळ incometax.gov.in पोर्टलवरूनच काम करा, संशयास्पद लिंक्स/ईमेलपासून सावध रहा
एकूणच करदात्यांकडून व कर दाते सल्लागार तसेच
एकूणच करदात्यांकडून व कर दाते सल्लागार तसेच त्यांचे प्रतिनिधी यांचे कडून होत असलेल्या तांत्रिक अडचणी व इतर विलंबामुळे वेळ वाढवून देण्याची मागणी होत आहे परंतु अर्थ विभाग या सर्व मागण्यांकडे व अडचणी समजून घेऊन अगोदरच 15 सप्टेंबर पर्यंत वाढवलेला वेळ आणखी वाढवून देईल का हा प्रश्न आहे दिल तरी आणखी पंधरा दिवसांनी म्हणजेच 30 सप्टेंबर ही शेवटची तारीख मंत्रालयाकडून जाहीर होऊ शकते अशी शक्यता तज्ञांकडून वर्तवली जात आहे.
