ITR अलर्ट! तुमचा रिटर्न भरण्यापूर्वी AIS मधील चुका या आयकर विभागाच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार सहज दुरुस्त करा

ITR अलर्ट!आयकर विभाग करदात्यांना नेहमीच चुकीची माहिती पुरवल्यानंतर ती सुधारण्यास किंवा माहिती भरण्यास विसरलो तर ती भरण्यास संधी देत असतं, आर्थिक वर्ष 2024-25 (मूल्यांकन वर्ष 2025-26) साठी आयकर रिटर्न (ITR) भरण्याची अंतिम मुदत जवळ येत असल्याने, करदात्यांना त्यांचे वार्षिक माहिती विवरण (Annual Information Statement – AIS) सखोलपणे तपासण्याचे आणि कोणतीही विसंगती सुधारण्याचे आवाहन  विभागाकडुन करण्यात येत आहे. आयकर विभागाने करदात्यांना त्यांच्या AIS मधील विसंगती दूर करण्यात मदत करण्यासाठी स्पष्ट मार्गदर्शक तत्त्वे  प्रसारित केली आहेत, ज्यामुळे रिटर्न भरण्याची प्रक्रिया सुरळीत होईल आणि संभाव्य नोटिसा किंवा दंड टाळता येतील.

AIS हे एक सर्वसमावेशक विवरण आहे जे आर्थिक वर्षातील करदात्याच्या आर्थिक क्रियाकलापांचे संपूर्ण चित्र देते. यात फॉर्म 26AS पेक्षा अधिक माहिती असते, ज्यात बँक व्याज, लाभांश, शेअर बाजारातील व्यवहार, म्युच्युअल फंड गुंतवणूक, मालमत्ता व्यवहार आणि इतर स्त्रोतांकडून मिळालेल्या माहितीचा समावेश असतो. तुमच्या AIS मधील माहिती आणि तुम्ही तुमच्या ITR मध्ये नोंदवलेल्या माहितीमध्ये कोणतीही विसंगती असल्यास, आयकर विभागाकडून छाननी होऊ शकते.

AIS मधील चुका दुरुस्त करणे महत्त्वाचे का आहे?

• कर नोटिसा टाळा: तुमच्या नोंदवलेल्या उत्पन्नामध्ये आणि तुमच्या AIS मधील माहितीमध्ये विसंगती असल्यास आयकर विभागाकडून नोटिसा येऊ शकतात, ज्यासाठी तुम्हाला स्पष्टीकरण द्यावे लागेल.
• दंड आणि व्याज टाळा: विसंगतींचे स्पष्टीकरण न दिल्यास कलम 270A अंतर्गत दंड आणि कलम 234B आणि 234C अंतर्गत व्याजाची आकारणी होऊ शकते.
• अचूक नोंदी सुनिश्चित करा: चुका सक्रियपणे दुरुस्त केल्याने अचूक आर्थिक नोंदी ठेवण्यास मदत होते आणि भविष्यातील गुंतागुंत कमी होते.
• प्री-फिलिंग सुलभ करा: अचूक AIS डेटा तुमच्या ITR च्या अखंड प्री-फिलिंगला सक्षम करतो, ज्यामुळे रिटर्न भरण्याची प्रक्रिया जलद आणि अधिक सोयीस्कर होते.

तुमच्या AIS मधील चुका कशा दुरुस्त करायच्या – stepwise मार्गदर्शक:

आयकर विभागाने तुमच्या AIS मधील चुका सुधारण्यासाठी एक सोपी प्रक्रिया दिली आहे:

1. ई-फाइलिंग पोर्टलवर लॉग इन करा: तुमच्या PAN आणि पासवर्डचा वापर करून www.incometax.gov.in या आयकर ई-फाइलिंग पोर्टलवर प्रवेश करा.
2. AIS वर जा: डॅशबोर्डवर, “Services” टॅब अंतर्गत “Annual Information Statement (AIS)” वर क्लिक करा. हे तुम्हाला कंप्लायंस पोर्टलवर (Compliance Portal) पुनर्निर्देशित करेल.
3. AIS पहा: संबंधित आर्थिक वर्ष निवडा आणि नंतर तुमचे वार्षिक माहिती विवरण पाहण्यासाठी “AIS” टाइलवर क्लिक करा. तुम्हाला भाग A (सामान्य माहिती) आणि भाग B (TDS/TCS माहिती, SFT माहिती इत्यादी) दिसेल.
4. चुकीचा व्यवहार ओळखा: भाग B मधील तो विशिष्ट व्यवहार शोधा जो तुम्हाला चुकीचा वाटतो, जो दुसऱ्या व्यक्तीशी/वर्षाशी संबंधित आहे, जो डुप्लिकेट आहे किंवा जो पूर्णपणे बरोबर नाही.
5. अभिप्राय (Feedback) सादर करा:
   1. संबंधित व्यवहाराच्या पुढे “Optional” किंवा “Add Feedback” बटणावर क्लिक करा.
   1. एक अभिप्राय विंडो दिसेल. ड्रॉपडाउन मेनूमधून योग्य “अभिप्राय प्रकार” निवडा. पर्यायांमध्ये सामान्यतः हे समाविष्ट असतात:
      1. माहिती बरोबर आहे
      1. उत्पन्न करपात्र नाही
      1. माहिती पूर्णपणे बरोबर नाही
      1. माहिती इतर PAN/वर्षाशी संबंधित आहे
      1. माहिती डुप्लिकेट आहे/इतर माहितीत समाविष्ट आहे
      1. माहिती नाकारली आहे
      1. (माहिती श्रेणीनुसार अतिरिक्त प्रतिसाद उपलब्ध असू शकतात)
   1. तुम्ही “माहिती पूर्णपणे बरोबर नाही” किंवा “माहिती इतर PAN/वर्षाशी संबंधित आहे” निवडल्यास, तुम्हाला पुढील तपशील प्रदान करण्याची आवश्यकता असू शकते.
6. तुमचा अभिप्राय सबमिट करा: आयकर विभागाला तुमचा अभिप्राय पाठवण्यासाठी “Submit” वर क्लिक करा.

अभिप्राय सबमिट केल्यानंतर काय होते?

• तुम्ही दिलेला अभिप्राय तुमच्या AIS मधील माहितीच्या मूळ आणि सुधारित मूल्यांसह प्रदर्शित केला जाईल.
• विभाग त्यानंतर तुमचा अभिप्राय मूळ अहवाल स्त्रोतासोबत (उदा. तुमची बँक, म्युच्युअल फंड कंपनी, नियोक्ता) पडताळून पाहिल.
• पडताळणीच्या निकालानुसार तुमच्या अभिप्रायाची स्थिती AIS मध्ये “स्वीकृत” (Accepted) किंवा “नाकारली” (Rejected) अशी दिसेल.
• तुम्हाला ईमेल आणि SMS द्वारे तुमच्या अभिप्राय सबमिशनची पुष्टी देखील मिळेल आणि तुम्ही एक पोचपावती डाउनलोड करू शकता.
• आयकर विभाग करदात्यांना यापूर्वी दिलेल्या अभिप्रायामध्ये अनेक वेळा बदल करण्याची परवानगी देतो.

तुमच्या AIS चे काळजीपूर्वक पुनरावलोकन करून आणि तुमचा ITR भरण्यापूर्वी कोणत्याही चुका किंवा विसंगती सक्रियपणे दुरुस्त करून, तुम्ही अनुपालन सुनिश्चित करू शकता, अनावश्यक त्रास टाळू शकता आणि तुमचे कर भरणे सहजतेने पूर्ण करू शकता.

AIS विसंगती दुरुस्ती – त्याची रिअल-लाइफ उदाहरणे

 उदाहरण १: बँक व्याजात विसंगती

संजयने SBI आणि HDFC या दोन बँकांमध्ये फिक्स्ड डिपॉझिट केली होती. AIS मध्ये त्याच्या फक्त SBI FD व्याजाची नोंद झाली, परंतु HDFC FD ची माहिती चुकीने दुसऱ्या PAN क्रमांकाशी संबंधित दिसत होती. संजयने “माहिती इतर PAN/वर्षाशी संबंधित आहे” हा अभिप्राय निवडून योग्य दस्तऐवज अपलोड केले. विभागाकडून ती माहिती स्वीकृत झाली आणि त्याचा रिटर्न सुरळीत भरला गेला.

उदाहरण २: म्युच्युअल फंड विक्री–डुप्लिकेट नोंदी

अलका यांनी एका म्युच्युअल फंडची रिडेम्प्शन केली होती, ज्याची माहिती AIS मध्ये दोन वेळा दिसत होती. तिने “माहिती डुप्लिकेट आहे/इतर माहितीत समाविष्ट आहे” हा पर्याय निवडून एक अभिप्राय सबमिट केला. यामुळे तिचा लाभ योग्यप्रकारे कॅल्क्युलेट झाला.

 उदाहरण ३: शेअर्स व्यवहार – चुकीची रक्कम

राहुलच्या AIS मध्ये त्याच्या एका शेअर विक्रीच्या व्यवहारात चुकीची रक्कम दाखवली गेली होती. त्याने “माहिती पूर्णपणे बरोबर नाही” हे निवडले आणि ब्रोकरकडून मिळालेला स्टेटमेंट अपलोड केला. विभागाने ही रक्कम सुधारित करून स्वीकारली.

अतिरिक्त

• AIS तपासताना Form 26AS देखील एकदा नक्की पाहा, कारण दोन्हीमध्ये माहिती जुळवून पाहिल्यास विसंगती लवकर दिसून येते.
• ब्याज, लाभांश, आणि TDS चा तपास करताना नियमितपणे बँक आणि कंपन्यांचे ईमेल/स्टेटमेंट्स पहा—बहुतेक विसंगती इथेच सापडतात.
• अभिप्राय दिल्यावर विभागाकडून पडताळणीसाठी काही आठवडे लागू शकतात, त्यामुळे शक्य तितक्या लवकर प्रक्रिया पूर्ण करा.
• प्री-फिलिंग ITR साठी अचूक AIS आवश्यक आहे, अन्यथा चुकीच्या डेटामुळे उत्पन्नाचा प्रकार चुकू शकतो आणि ते दुरुस्त करणे त्रासदायक ठरू शकते.

GST PAYMENTS: लहान व्यवसाय, नोंदणी नसलेले व्यापारी UPI आणि रोख व्यवहारामुळे GST विभागाच्या रडारवर

ITR भरण्यापूर्वी AIS मधील चुका दुरुस्त करण्याबाबत वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

आयकर रिटर्न (ITR) भरण्यापूर्वी तुमच्या वार्षिक माहिती विवरणातील (AIS) चुका सुधारण्याबाबतचे काही सामान्य प्रश्न येथे दिले आहेत:

प्र1: AIS म्हणजे काय आणि ते महत्त्वाचे का आहे?

उ1: वार्षिक माहिती विवरण (AIS) हे एक सर्वसमावेशक विवरण आहे, जे आर्थिक वर्षातील तुमच्या आर्थिक व्यवहारांचे संपूर्ण चित्र देते. यात बँक व्याज, लाभांश, शेअर बाजारातील व्यवहार, म्युच्युअल फंड गुंतवणूक आणि मालमत्ता व्यवहार यांसारख्या विविध स्त्रोतांकडून मिळालेल्या माहितीचा समावेश असतो. हे अत्यंत महत्त्वाचे आहे, कारण आयकर विभाग तुम्ही तुमच्या ITR मध्ये घोषित केलेल्या माहितीची पडताळणी करण्यासाठी या डेटाचा वापर करतो. विसंगतीमुळे तुम्हाला नोटिसा किंवा दंड लागू होऊ शकतो.

प्र2: AIS हे फॉर्म 26AS पेक्षा कसे वेगळे आहे?

उ2: फॉर्म 26AS मध्ये प्रामुख्याने स्त्रोतावर कपात केलेला कर (TDS) आणि स्त्रोतावर गोळा केलेला कर (TCS) चे तपशील असतात, तर AIS अधिक व्यापक आहे. यात फॉर्म 26AS मधील सर्व माहिती तसेच बचत खात्यांवरील व्याज, लाभांश उत्पन्न, म्युच्युअल फंड खरेदी आणि सिक्युरिटीज व स्थावर मालमत्तेची विक्री यासारख्या अनेक इतर आर्थिक व्यवहारांचा समावेश असतो.

प्र3: मी AIS मधील चुका तपासण्याची काळजी का घ्यावी?

उ3: AIS मधील चुका तपासणे यासाठी महत्त्वाचे आहे:

• कर नोटिसा टाळण्यासाठी: तुमच्या ITR आणि AIS मधील विसंगतीमुळे आयकर विभागाकडून नोटीस येऊ शकते.
• दंड आणि व्याज टाळण्यासाठी: जर विसंगतींचे स्पष्टीकरण दिले नाही, तर तुम्हाला कलम 270A अंतर्गत दंड आणि व्याजाची आकारणी होऊ शकते.
• अचूक नोंदी सुनिश्चित करण्यासाठी: चुका सक्रियपणे दुरुस्त केल्याने अचूक आर्थिक नोंदी ठेवण्यास मदत होते.
• ITR प्री-फिलिंग सुलभ करण्यासाठी: अचूक AIS डेटा तुमच्या ITR चे प्री-फिलिंग अखंडित करतो, ज्यामुळे रिटर्न भरण्याची प्रक्रिया सोपी होते.

प्र4: मला माझ्या AIS मध्ये चूक आढळली. मी ती कशी दुरुस्त करू?

उ4: तुम्ही आयकर ई-फाइलिंग पोर्टलवर थेट चुका दुरुस्त करू शकता.

1. www.incometax.gov.in वर लॉग इन करा.
2. “Services” वर जा आणि “Annual Information Statement (AIS)” वर क्लिक करा.
3. संबंधित आर्थिक वर्ष निवडा आणि तुमचे AIS पहा.
4. भाग B मधील चुकीचा व्यवहार शोधा.
5. व्यवहाराशेजारील “Optional” किंवा “Add Feedback” बटणावर क्लिक करा.
6. योग्य फीडबॅक प्रकार (उदा. “माहिती पूर्णपणे बरोबर नाही,” “माहिती इतर PAN/वर्षाशी संबंधित आहे”) निवडा आणि आवश्यक असल्यास तपशील द्या.
7. तुमचा फीडबॅक पाठवण्यासाठी “Submit” वर क्लिक करा.

प्र5: AIS त्रुटीवर फीडबॅक सबमिट केल्यानंतर काय होते?

उ5: तुम्ही फीडबॅक सबमिट केल्यानंतर:

• तुमचा फीडबॅक तुमच्या AIS मधील मूळ आणि सुधारित मूल्यांसह प्रदर्शित केला जाईल.
• आयकर विभाग तुमच्या फीडबॅकची मूळ अहवाल स्त्रोताशी (उदा. तुमची बँक किंवा नियोक्ता) पडताळणी करेल.
• तुमच्या फीडबॅकची स्थिती (स्वीकृत किंवा नाकारली) तुमच्या AIS मध्ये अपडेट केली जाईल.
• तुम्हाला तुमच्या सबमिशनची ईमेल आणि SMS द्वारे पुष्टी मिळेल.

प्र6: मी चूक केली आहे किंवा माझ्याकडे अधिक माहिती असल्यास मी माझा फीडबॅक सुधारू शकेन का?

उ6: होय, आयकर विभाग करदात्यांना यापूर्वी सबमिट केलेला फीडबॅक अनेक वेळा सुधारण्याची परवानगी देतो.

प्र7: जर अहवाल देणाऱ्या संस्थेने (उदा. माझ्या बँकेने) आयकर विभागाला चुकीची माहिती दिली असेल तर काय?

उ7: तुम्ही AIS पोर्टलवर फीडबॅक सबमिट करू शकता, त्याचबरोबर थेट अहवाल देणाऱ्या संस्थेशी (उदा. तुमची बँक, म्युच्युअल फंड हाऊस) संपर्क साधून त्यांच्या स्तरावर चूक दुरुस्त करण्यास सांगणे देखील उचित आहे. यामुळे त्यांच्या नोंदी देखील अद्ययावत राहतील, ज्यामुळे भविष्यात अशाच समस्या टाळता येतील.

प्र8: जर मी AIS मधील चूक दुरुस्त केली, तरीही ITR भरताना मला काळजी घ्यावी लागेल का?

उ8: निश्चितच. AIS वर फीडबॅक सबमिट केल्यानंतरही, तुमच्या ITR मध्ये तुम्ही घोषित केलेली माहिती तुमचे वास्तविक उत्पन्न आणि आर्थिक व्यवहार अचूकपणे दर्शवते याची खात्री करा. AIS फीडबॅक यंत्रणा जुळवून घेण्यास मदत करते, परंतु तुमचा ITR हे आयकर विभागाला तुमची अंतिम घोषणा असते. तुमच्या वैयक्तिक नोंदी, AIS (फीडबॅकनंतर) आणि तुमच्या ITR मध्ये नेहमी सुसंगतता असल्याची खात्री करा.

Related video: ITR Filing FY25: Income Tax Dept. Extends Last Date For Filing Returns | Details (Live Mint)

ITR Filing 2025 | करदात्यांसाठी खुशखबर! केंद्र सरकारने ITR दाखल करण्याची मुदत वाढवली