Nanaji deshmukh pocra 2.0 dbt launch 2025 :पोकरा टप्पा २.०: अंमलबजावणीचा शुभारंभ आणि थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) पोर्टलचे उद्घाटन

Nanaji deshmukh pocra 2.0 dbt launch 2025 :महाराष्ट्र राज्याच्या कृषी क्षेत्रातील शाश्वत विकास आणि हवामान अनुकूल कृषी पद्धतींना प्रोत्साहन देण्यासाठी महत्त्वाकांक्षी नानाजी देशमुख कृषि संजीवनी प्रकल्प (PoCRA) टप्पा २.० ला शासन मान्यता मिळाली आहे. या प्रकल्पाच्या अंमलबजावणीसाठी एक महत्त्वपूर्ण पाऊल टाकत, आज, दिनांक २८ ऑक्टोबर २०२५ रोजी, प्रकल्प उपक्रमांचा औपचारिक शुभारंभ करण्यात आला.

प्रकल्पाचे DBT पोर्टल Live करण्यात आलेले आहे. सदर पोर्टलवर जाऊन शेतकरी आता प्रकल्पामधील विविध घटकांचा लाभ घेण्यासाठी अर्ज करू शकतात.राज्यातील २१ जिल्ह्यांतील ७,२०१ गावांमध्ये हा प्रकल्प राबविण्यात येणार आहे, ज्यामुळे या क्षेत्रातील हजारो शेतकऱ्यांना थेट फायदा होणार आहे.

Nanaji deshmukh pocra 2.0 dbt launch 2025 प्रकल्पाचा औपचारिक शुभारंभ

हा महत्त्वपूर्ण प्रकल्प शेतकऱ्यांसाठी खुला करताना, मा. मुख्यमंत्री महोदय, मा. उपमुख्यमंत्री महोदय, मा. कृषि मंत्री महोदय तसेच इतर सन्माननीय मान्यवरांच्या प्रमुख उपस्थितीमध्ये हा समारंभ मंत्रालयात संपन्न झाला. या वेळी, प्रकल्पाच्या उद्दिष्टांवर आणि शेतकऱ्यांच्या सक्षमीकरणासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यावर भर देण्यात आला. या प्रकल्पाद्वारे कृषी उत्पादनात वाढ करणे, पाण्याच्या कार्यक्षमतेत सुधारणा करणे आणि शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवणे हे मुख्य लक्ष्य आहे.

 पारदर्शकतेसाठी DBT पोर्टल कार्यान्वित

Nanaji deshmukh pocra 2.0 योजनेच्या अंमलबजावणीत अत्यंत जलदता आणि पारदर्शकता राखण्यासाठी, प्रकल्पाचे थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) पोर्टल (Direct Benefit Transfer Portal) कार्यान्वित (Live) करण्यात आले आहे. हा डिजिटल प्लॅटफॉर्म DBT प्रणालीच्या माध्यमातून लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात थेट आर्थिक अनुदान जमा करण्याची प्रक्रिया सुनिश्चित करेल, ज्यामुळे योजनेच्या प्रशासनात अधिक सुसूत्रता (Efficiency) आणि जबाबदारी (Accountability) येईल.

हे पण वाचा :e-KYC for MREGS workers 2025 : शेतमजुरांसाठी मोठा निर्णय! ‘मनरेगा’ जॉबकार्डधारकांनी ई-केवायसी केली का? थेट खात्यात मजुरी !

 काय आहे नानाजी देशमुख कृषि संजीवनी प्रकल्प (PoCRA)

नानाजी देशमुख कृषि संजीवनी प्रकल्प (PoCRA) हा प्रामुख्याने हवामान अनुकूल शेती (Climate-Resilient Agriculture) विकसित करण्यासाठी आणि दुष्काळग्रस्त (Drought-prone) भागातील शेतकऱ्यांचे उत्पन्न व जीवनमान सुधारण्यासाठी सुरू करण्यात आला आहे.

प्रकल्पाची प्रमुख उद्दिष्ट्ये (Core Objectives)

Nanaji deshmukh pocra 2.0 या प्रकल्पाची मुख्य उद्दिष्ट्ये हवामान बदलाच्या परिणामांना तोंड देण्यासाठी शेतकऱ्यांच्या क्षमतेत वाढ करणे आहे:

• हवामान अनुकूलता वाढवणे: निवडक जिल्ह्यांमधील लहान आणि अल्पभूधारक शेतकऱ्यांची हवामान बदलाशी जुळवून घेण्याची क्षमता (Resilience) वाढवणे.
• उत्पादकता आणि नफा वाढवणे: शाश्वत कृषी पद्धतींचा वापर करून शेतीची उत्पादकता (Productivity) आणि शेतकऱ्यांचा नफा (Profitability) वाढवणे.
• संसाधनांचे व्यवस्थापन: पाणी आणि जमिनीसारख्या नैसर्गिक संसाधनांचा कार्यक्षम (Efficient) वापर सुनिश्चित करणे.
• मूल्य साखळी मजबूत करणे: शेतकऱ्यांचा कृषी मूल्य साखळी (Agricultural Value Chain) मध्ये सहभाग वाढवून बाजारपेठेशी जोडणी बळकट करणे.

प्रकल्पाची व्याप्ती आणि अंमलबजावणी (Scope and Implementation)

Nanaji deshmukh pocra 2.0 प्रकल्पाची अंमलबजावणी दोन टप्प्यात होत आहे:

• पहिला टप्पा (Phase I):
  • कालावधी: २०१७-१८ पासून सुरू.
  • व्याप्ती: महाराष्ट्रातील १५ जिल्ह्यांतील अंदाजे ५,००० दुष्काळग्रस्त गावांमध्ये राबविण्यात आला.
• दुसरा टप्पा (Phase II – PoCRA 2.0):
  • सध्याची स्थिती: या टप्प्याला शासन मान्यता मिळाली असून, याची अंमलबजावणी सुरू झाली आहे. (संदर्भ: तुमच्या मागील माहितीनुसार दि. २८ ऑक्टोबर २०२५ पासून उपक्रमांचा शुभारंभ)
  • विस्तार: या टप्प्यात २१ जिल्ह्यांतील (७,२०१ गावे) शेतकऱ्यांचा समावेश करण्याचा प्रस्ताव आहे.
  • अर्थसहाय्य: हा प्रकल्प जागतिक बँकेच्या (World Bank) अर्थसहाय्याने राबविण्यात येतो.

प्रकल्पाचे प्रमुख घटक आणि उपक्रम (Key Components)

नानाजी देशमुख कृषि संजीवनी प्रकल्प (PoCRA) प्रकल्पात मुख्यत्वे चार घटक आहेत, ज्या अंतर्गत शेतकऱ्यांसाठी विविध योजना आणि अनुदाने दिली जातात:

१. हवामान अनुकूल कृषी प्रणालींना प्रोत्साहन (Promoting Climate Resilient Agriculture Systems)

या घटकांतर्गत वैयक्तिक तसेच सामुदायिक स्तरावर खालील बाबींवर लक्ष केंद्रित केले जाते:

• जलसंधारण आणि व्यवस्थापन:
  • सूक्ष्म सिंचन (Micro-Irrigation): ठिबक सिंचन आणि तुषार सिंचन संच बसवण्यासाठी अनुदान.
  • शेततळे अस्तरीकरण (Farm Pond Lining): अस्तरीकरणासाठी अनुदान.
  • पाणलोट क्षेत्र आधारित नियोजन (Watershed-based Planning).
• पीक पद्धतीत बदल:
  • हवामान अनुकूल बियाणांचे उत्पादन आणि वितरण.
  • संरक्षित शेती (Protected Cultivation): शेडनेट हाऊस (Shed Net House), पॉलिहाऊस (Poly House) उभारणीसाठी अनुदान.
  • फळबाग लागवड आणि भाजीपाला लागवडीसाठी मदत.

२. कृषी मूल्य साखळीत सुधारणा (Improving Agricultural Value Chains)

या घटकाचा उद्देश शेतकरी उत्पादनाचे योग्य मूल्य मिळवून देण्यासाठी आहे:

• शेतमाल प्रक्रिया: शेतमाल साठवणूक आणि प्रक्रिया युनिट्स (उदा. गोदाम, कोल्ड स्टोरेज) उभारणीसाठी अनुदान.
• शेतकरी गट/कंपनी सक्षमीकरण: शेतकरी उत्पादक कंपन्यांना (FPOs) आणि शेतकरी गटांना सामूहिक व्यावसायिक उपक्रमांसाठी अर्थसहाय्य (Matching Grants) पुरवणे.
• विपणन (Marketing) आणि जोडणी.

३. संस्थात्मक विकास आणि क्षमता बांधणी (Institutional Development and Capacity Building)

शेतकऱ्यांमध्ये ज्ञान आणि क्षमता वाढवण्यासाठी हा घटक कार्य करतो:

• प्रशिक्षण आणि विस्तार: शेतकऱ्यांना हवामान अनुकूल तंत्रज्ञान, कृषी व्यवस्थापन आणि बाजारपेठेचे ज्ञान देण्यासाठी प्रशिक्षण कार्यक्रम आणि क्षमता बांधणी उपक्रम आयोजित करणे.
• तंत्रज्ञान प्रसार (Technology Dissemination): कृषी माहिती तंत्रज्ञान आणि डिजिटल साधनांचा वापर वाढवणे.

४. प्रकल्प व्यवस्थापन (Project Management)

प्रकल्पाचे नियोजन, समन्वय, देखरेख आणि मूल्यांकन करण्यासाठी आवश्यक प्रशासकीय कार्ये पार पाडणे.

हे पण वाचा : PM Dhan Dhanya Krishi Yojana 2025: १०० मागास जिल्यांतील शेतकऱ्यांसाठी केंद्र सरकारची मोठी भेट — मोफत बियाणे आणि २५ लाखांपर्यंत अनुदान! –

अर्ज करण्यासाठी सुविधा:

शेतकरी बांधव आता या पोर्टलवर जाऊन प्रकल्पातील विविध घटकांचा (उदा. सूक्ष्म सिंचन, कृषी यांत्रिकीकरण, फळबाग लागवड, इत्यादी) लाभ घेण्यासाठी ऑनलाईन अर्ज सादर करू शकतात.

• १. DBT पोर्टल लिंक (वेब ॲप्लिकेशन):
• https://dbt-ndksp.mahapocra.gov.in
• २. मोबाईल ॲप (पोर्टेबिलिटीसाठी):

महाविस्तार AI मोबाइल ॲप

PoCRA 2.0 (पोकरा) प्रकल्पासाठी ऑनलाईन अर्ज प्रक्रिया

नानाजी देशमुख कृषि संजीवनी प्रकल्प (PoCRA) अर्ज करण्यासाठी पोर्टल लिंक: https://dbt-ndksp.mahapocra.gov.in/ मोबाईल ॲप: महाविस्तार AI मोबाईल ॲप

  अर्ज करण्यापूर्वी आवश्यक बाबी:

नानाजी देशमुख कृषि संजीवनी प्रकल्प (PoCRA) अर्ज करताना कोणत्याही अडचणी येऊ नयेत म्हणून, शेतकऱ्यांनी खालील माहिती आणि कागदपत्रे डिजिटल स्वरूपात (स्कॅन केलेले) आणि जवळ ठेवावीत:

1. आधार कार्ड क्रमांक.
2. ७/१२ (सात-बारा) आणि ८-अ उतारा.
3. बँक पासबुकची प्रत (बँक खाते आधारशी लिंक केलेले असणे अनिवार्य).
4. जातीचा दाखला (अनुसूचीत जाती/जमातीसाठी).
5. मोबाईल क्रमांक (आधार कार्डाशी लिंक केलेला).

पायरी १: पोर्टलवर नोंदणी आणि लॉगिन (Registration and Login)

1. संकेतस्थळ उघडा: तुमच्या मोबाईल किंवा कॉम्प्युटरवर प्रकल्पाचे अधिकृत DBT पोर्टल https://dbt-ndksp.mahapocra.gov.in/ उघडा.
2. नवीन अर्जदार: तुम्ही पहिल्यांदाच अर्ज करत असाल, तर ‘नवीन अर्जदार नोंदणी’ (New Applicant Registration) पर्यायावर क्लिक करा.
3. माहिती भरा: तुमचा आधार क्रमांक, मोबाईल क्रमांक, आणि आवश्यक मूलभूत माहिती (नाव, पत्ता, इ.) अचूकपणे भरा.
4. OTP पडताळणी: तुमच्या मोबाईल क्रमांकावर आलेला OTP (One-Time Password) टाकून नोंदणीची प्रक्रिया पूर्ण करा.
5. लॉगिन: नोंदणी पूर्ण झाल्यावर, तुम्हाला मिळालेले लॉगिन क्रेडेन्शियल्स (उदा. युजरनेम/आधार क्रमांक आणि पासवर्ड) वापरून पोर्टलमध्ये लॉगिन करा.

पायरी २: वैयक्तिक आणि शेतीची माहिती भरणे

1. प्रोफाइल पूर्ण करा: लॉगिन केल्यानंतर, तुम्हाला तुमचे शेतकऱ्याचे प्रोफाइल (Farmer Profile) पूर्ण करावे लागेल. यात वैयक्तिक माहिती, बँक खात्याचा तपशील आणि संपर्क माहिती (Contact Details) भरा.
2. जमिनीचा तपशील: तुमच्या ७/१२ आणि ८-अ उताऱ्यानुसार तुमच्या जमिनीचा तपशील (उदा. गट क्रमांक, एकूण क्षेत्रफळ, जमिनीचे स्थान) भरा आणि डिजिटल प्रत अपलोड करा.
3. आधार पडताळणी: DBT लाभासाठी तुमचे बँक खाते आधारशी जोडलेले आहे, याची पुष्टी करा.

पायरी ३: घटक निवडणे आणि अर्ज सादर करणे

1. घटक निवडा: होमपेजवर किंवा ‘नवीन अर्ज’ (New Application) टॅबवर जाऊन तुम्हाला PoCRA 2.0 अंतर्गत ज्या घटकाचा (उदा. ठिबक सिंचन, शेततळे अस्तरीकरण, कृषी अवजारे बँक, फळबाग लागवड) लाभ घ्यायचा आहे, तो निवडा.
2. आवश्यक तपशील: निवडलेल्या घटकासाठी आवश्यक असलेले विशिष्ट तपशील भरा (उदा. सिंचन प्रकार निवडल्यास अपेक्षित क्षेत्रफळ, अवजारांचे नाव इ.).
3. फोटो/नकाशा अपलोड: काही घटकांसाठी जागेचे फोटो किंवा लघु पाणलोट नकाशा (Micro-Watershed Map) अपलोड करण्याची आवश्यकता असू शकते.
4. घोषणापत्र: अर्ज पूर्ण झाल्यावर, सर्व माहिती बरोबर असल्याची पुष्टी करणारे घोषणापत्र (Declaration) वाचा आणि स्वीकार करा.
5. अर्ज सादर करा (Submit): ‘अर्ज सादर करा’ बटणावर क्लिक करून तुमचा अर्ज यशस्वीरित्या सादर करा. अर्ज सादर झाल्यावर तुम्हाला एक अर्ज क्रमांक (Application ID) मिळेल, तो जपून ठेवा.

पायरी ४: अर्जाची स्थिती तपासणे (Tracking Application Status)

1. पोर्टल लॉगिन: पोर्टलवर पुन्हा लॉगिन करा.
2. स्थिती तपासा: ‘माझे अर्ज’ (My Applications) किंवा ‘स्थिती तपासा’ (Track Status) या टॅबवर जाऊन अर्ज क्रमांक वापरून तुम्ही तुमच्या अर्जाची सध्याची स्थिती (उदा. स्वीकृतीसाठी प्रलंबित, क्षेत्रीय तपासणी पूर्ण, अनुदानासाठी मंजूर) कधीही तपासू शकता.

महत्त्वाची सूचना

• महाविस्तार AI ॲप: मोबाईल ॲपवर अर्ज प्रक्रिया देखील पोर्टलमधील प्रक्रियेसारखीच सोपी आहे. ॲप वापरल्यास तुम्ही जागेचे थेट फोटो (Geo-tagged Photos) अपलोड करू शकता, ज्यामुळे पडताळणी प्रक्रिया अधिक जलद होते.
• तांत्रिक सहाय्यता: अर्ज करताना कोणतीही अडचण आल्यास, तुम्ही तुमच्या तालुका कृषी कार्यालयाशी किंवा प्रकल्पाच्या हेल्पलाईन नंबरवर (पोर्टलवर उपलब्ध) संपर्क साधू शकता.

शेतकऱ्यांनी या डिजिटल साधनांचा वापर करून तात्काळ अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करावी आणि प्रकल्पाच्या उपक्रमांचा लाभ घ्यावा, असे आवाहन नानाजी देशमुख कृषि संजीवनी प्रकल्प (PoCRA) व्यवस्थापनाकडून करण्यात आले आहे. या डिजिटल उपक्रमांमुळे अर्ज प्रक्रिया सुलभ, त्रुटीमुक्त आणि वेळ वाचवणारी झाली आहे.