उपराष्ट्रपती निवडणूक २०२५ – आजचे मतदान, राजकीय समीकरण व शक्य परिणाम

उपराष्ट्रपती निवडणूक २०२५ : जगदीप धनखड यांनी २१ जुलै २०२५ रोजी आरोग्य समस्यांमुळे अचानक उपराष्ट्रपती पदाचा राजिनामा दिला. यामुळे, संविधानाच्या कलम ६८ नियमनांनुसार, एक तात्काळ उपराष्ट्रपती निवडणूक  घेण्यात येत आहे   केंद्रीय निवडणूक आयोगाने या निवडणुकीसाठी कार्यक्रम जाहीर केलाअसुन मतदान व मतमोजणी दोन्ही ९ सप्टेंबर २०२५ रोजीच होणार आहे . या निवडणुकीचे राजकीय समीकरण, प्रमुख खेळाडू, तसेच निकालाचे महत्त्व यावर संपूर्ण देशाचे लक्ष केंद्रीत झाले आहे.मतदान सुरु झाल्यानंतर पहिले मतदान पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी केले आहे.

मतदान प्रक्रियेची रूपरेषा

उपराष्ट्रपती निवडणूक अप्रत्यक्ष मतदानातून होते. या निवडणुकीसाठी, संसदेसाठी निवडलेल्या आणि नामनिर्देशित सभासदांचा (राज्यसभा व लोकसभा) एकत्रित इलेक्टोरल कॉलेज तयार केला जातो   एकूण मतदारसंयोजनात सध्या अंदाजे ७८२ खासदारांचा समावेश असून, उमेदवाराला निवडून येण्यासाठी किमान ३९२ मतांची गरज आहे  

आज(९ सप्टेंबर २०२५चा) मतदानाचा तपशील

आज सकाळी १० वाजता मतदान प्रक्रिया सुरू झाली असून, ती संध्याकाळी ५ वाजेपर्यंत चालणार आहे. विशेष बाब म्हणजे, मतमोजणी देखील आजच निश्चित झाली असून, सायंकाळपर्यंत देशाला नवीन उपराष्ट्रपती लाभणार आहेत.

उपराष्ट्रपती निवडणूक २०२५ :उपराष्ट्रपती निवडणुकीचे स्वरूप

भारताच्या उपराष्ट्रपतींची निवडणूक थेट लोकांद्वारे होत नाही, तर ही अप्रत्यक्ष निवडणूक आहे.

• या प्रक्रियेत लोकसभा आणि राज्यसभा, तसेच नामनिर्देशित सदस्यांचा समावेश असलेला इलेक्टोरल कॉलेज मतदान करतो.
• एकूण अंदाजे ७८२ खासदार या प्रक्रियेत मतदान करतात.
• परिणामी, विजयी होण्यासाठी कोणत्याही उमेदवाराला किमान ३९२ मते मिळवणे आवश्यक आहे.
• निवडून आलेले उपराष्ट्रपती हे राज्यसभेचे सभापती असतात आणि राष्ट्रपतीपद रिक्त झाल्यास त्यांच्या जागी तात्पुरता कार्यभारही पाहतात.

प्रमुख उमेदवार

• एनडीए उमेदवार: सी. पी. राधाकृष्णन — भाजपाचा पूर्‌व सभासद आणि महाराष्ट्राचे राज्यपाल, ज्यांना एनडीएने अधिकृत उमेदवारी दिली आहे  
• इंडिया आघाडीचा उमेदवार: न्यायमूर्ती (सेवानिवृत्त) बी. सुदर्शन रेड्डी — विरोधी आघाडीने त्यांची उमेदवारी जाहीर केली आहे  

राजकीय समीकरण आणि रणनीती

भाजपच्या नेतृत्वाखालील एनडीएकडे ७८१ सदस्यांच्या एकूण इलेक्टोरल कॉलेजमध्ये सुमारे ४२७ खासदारांचे पाठबळ आहे.  विरोधी पक्षांच्या इंडिया आघाडीकडे सुमारे ३१५ खासदारांचे पाठबळ आहे. बीआरएस (४ खासदार) आणि बिजू जनता दल (७ खासदार), मतदानापासून दूर राहण्याचा निर्णय घेतला आहे.  एनडीएची संसदेत पूर्णपणे बहुमत आहे, म्हणून राधाकृष्णन यांचा विजय निश्चित दिसत आहे  

BRS पक्षाचा विरोध

तेलंगणातील शेतकऱ्यांच्या ज्वलंत समस्यांमुळे, विशेषतः युरिआ खत तंगीमुळे, BRS (Bharat Rashtra Samithi) पक्षाने मतदानातून बाजूला राहण्याचा निर्णय घेतला आहे. त्यांनी या मतदान प्रक्रिया विरोधाचं माध्यम म्हणून  वापरले आहे .यात कारण देताना तेलंगणा मधील युरिया खताचा मुद्दा BRS ने समोर आणला आहे.

शिवसेना आणि श्रीकांत शिंदे

• भाजपने शिवसेनेवर पुन्हा एकदा विश्वास ठेवत, खासदार श्रीकांत शिंदे यांना एनडीएच्या अधिकृत प्रतिनिधी म्हणून नेमले आहे.  शिवसेना (शिंदे गट) ने एनडीएच्या धोरणांना समर्थन देत, समन्वयक खासदार श्रीकांत शिंदे यांनी “ही निवडणूक भाजप-शिवसेना मैत्री अधिक दृढ करणारी” असे प्रतिपादन केले.

शिरोमणी अकाली दलाची  माघार

• एकुण या सगळ्या घडामोडीत  शिरोमणी अकाली दलाची  उपराष्ट्रपतीपदाच्या मतदान प्रक्रियेतील सहभागातून माघार घेतली आहे.

मतदानाचे महत्त्व व राजकीय परिणाम

• उपाध्यक्षाचे संवैधानिक पद: हा भारतातील दुसऱ्या क्रमांकाचा संवैधानिक पद असून, त्यांना राज्यसभेचे सभापती म्हणून काम करावे लागते आणि राष्ट्रपती पद रिक्त झाल्यास ते तात्पुरते कार्यभार सांभाळतात  
• राजकीय संकेत: जो पक्ष हा पद जिंकतो, त्यालाच पुढील काळात संसदीय कामकाजावर आणि विधानसभेवर प्रभाव वाढवण्यास मदत होऊ शकते.
• प्रतिनिधित्वाचा प्रश्न: BRS सारख्या प्रदेशाधारित पक्षांनी मतदान टाळताना, मतांचा गारुड फायनली मतांच्या वाटपावर आणि भावी इंधनावर परिणाम करू शकतो

आजचा निर्णय निवडणुकीचा अंतिम व निर्णायक टप्पा आहे. मतमोजणी आजच होणार असल्यामुळे, पहाटेच निकाल जाहीर होणार. राधाकृष्णन यांच्या पक्षाला लक्ष्य मत मिळालेलं दिसत असल तरी, BRS सारख्या पक्षांच्या कललेल्या परिस्थितीमुळे निकालावर काहीशा अप्रत्याशित प्रभावांची आशा देखील कमी नाही.

या निवडणुकीचे महत्त्व

• संवैधानिक स्तरावर: उपराष्ट्रपती हे भारताचे दुसऱ्या क्रमांकाचे पद असून, ते सदनातील कामकाजाचे सुत्रधार असतात.
• राजकीय संदेश: सत्ताधारी आघाडीने जिंकले तर संसदेतले वातावरण अधिक स्थिर होणार, तर विरोधक आघाडीसाठी ही निवडणूक एकजुटीचे प्रदर्शन ठरेल.
• प्रदेशीय संकेत: BRS सारख्या पक्षांनी मतदान टाळणे हे प्रदेशीय प्रश्न राष्ट्रीय व्यासपीठावर आणण्याचे साधन ठरते.

अपेक्षित निकाल

संख्यात्मक गणित पाहता, सी. पी. राधाकृष्णन यांचा विजय जवळपास नक्की आहे. तरीसुद्धा, विरोधी आघाडीचा उमेदवार बी. सुदर्शन रेड्डी ही निवडणूक अधिक स्पर्धात्मक आणि विचारप्रवर्तक बनवतो.उपराष्ट्रपती निवडणूक २०२५ ही औपचारिक निवडणुकीपलीकडे जाऊन भारतीय संसदीय राजकारणाचा पुढील मार्ग नक्की करणारा टप्पा ठरणार आहे. निकालाने केवळ नवे उपराष्ट्रपती प्रस्थापित होणार नाहीत, तर पक्षीय एकजुटीचे आणि प्रादेशिक नाराजीचे भविष्यदर्शनही घडवून आणणार आहे.

 पुढे काय?

• संध्याकाळी ५ नंतर मतदान संपताच मतमोजणी तातडीने सुरू होईल. निकाल आजच रात्रीपर्यंत अधिकृतरीत्या घोषित होण्याची शक्यता आहे. त्यानंतर: विजयी उमेदवाराची तात्काळ घोषणा होईल.
• राष्ट्रपती भवनात काही दिवसांत शपथविधी पार पडेल.
• राजकीय पक्षांच्या प्रतिक्रिया आणि संसद कार्यपद्धतीतील परिणामांवर मोठे विश्लेषण सुरू होईल.

The Election of the Vice President 2025 – Today’s Voting, Political Dynamics, and Possible Outcomes. Given the ongoing issue of urea fertilizer in Telangana brought to the forefront by BRS, today’s decision marks the final and crucial stage of the election. With the announcement of results expected this morning, the focus on the side of Radhakrishnan receiving favorable votes, the unexpected impact due to the challenging situations faced by parties like BRS may not be underestimated.